Khám Phá Tính Năng Đặc Biệt Của Những Đường Sọc Trên Ngựa Vằn

Những sọc đen trắng trên cơ thể ngựa vằn không chỉ tạo lên vẻ đẹp độc đáo mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ chúng khỏi động vật săn mồi.

Các nhà nghiên cứu trường Đại học Queensland, Australia đã sử dụng mô hình máy tính để xác định rằng sọc của ngựa vằn có khả năng tạo ra ảo ảnh quang học, giúp chúng tránh khỏi sự tấn công của kẻ thù. Nghiên cứu này đã được xuất bản trên tạp chí Zoology và được phổ biến rộng rãi qua BBC.

Trước đây, một số giả thuyết cho rằng sọc của ngựa vằn chủ yếu có chức năng ngụy trang và truyền tín hiệu xã hội, đặc biệt là trong các điều kiện ánh sáng khó khăn như bình minh hay hoàng hôn.

Ngựa vằn có sọc kẻ đen và sọc kẻ trắng xen kẽ lẫn nhau. (Ảnh: JGoldizen)

Trong nghiên cứu này, giáo sư Johannes Zanker cùng với các cộng sự đã phân tích cách mà ngựa vằn tạo ra sự nhầm lẫn cho các động vật ăn thịt và ký sinh dựa vào việc quan sát hình ảnh và video.

Kết quả cho thấy khi ngựa vằn di chuyển, chúng tạo ra cảm giác sai lệch về chuyển động cho người quan sát. Nhiều loài động vật, cũng như con người, có khả năng phát hiện chuyển động dựa trên hình dạng, từ đó dễ dàng bị nhầm lẫn bởi những sọc vằn của ngựa vằn. Ví dụ, khi một chiếc bánh xe quay với tốc độ đủ nhanh, mắt người sẽ cảm nhận nó quay theo chiều ngược lại.

“Các sọc chéo rộng ở phần hông, sọc hẹp trên lưng và cổ của ngựa vằn tạo nên ảo giác cho người xem khi chúng di chuyển, đặc biệt là khi có nhiều ngựa vằn cùng di chuyển, làm cho kẻ thù khó tiếp cận,” tiến sĩ Martin từ Đại học Queensland cho biết.

Ông cũng cho biết thêm rằng: “Những phát hiện này có ý nghĩa to lớn trong nghiên cứu về mô hình động vật. Nhiều loài sinh vật như cá trinh nữ và rắn cũng sử dụng màu sắc cơ thể để ngụy trang. Con người có thể áp dụng điều này vào các thiết kế quân sự như ngụy trang tàu chiến.”

Các sọc trên thân ngựa vằn còn giúp ngựa vằn có thể điều hòa được thân nhiệt.

Bên cạnh chức năng bảo vệ, các sọc của ngựa vằn còn có nhiệm vụ điều hòa thân nhiệt cho cơ thể chúng. Các nhà khoa học từ Đại học California (Mỹ) đã nghiên cứu và so sánh các sọc ở ngựa vằn từ 16 khu vực với những điều kiện sống khác nhau và phát hiện ra rằng sự khác biệt trong việc hấp thụ và tỏa nhiệt giữa các vùng lông màu tối và sáng là yếu tố tạo nên sọc của chúng.

Thông qua các phân tích về điều kiện sống và nhiệt độ, các nhà nghiên cứu đã tìm thấy một sự liên kết rõ ràng giữa nhiệt độ môi trường và sự phân bố sọc trên cơ thể ngựa vằn. Ở những khu vực có nhiệt độ cao, ngựa vằn có xu hướng xuất hiện nhiều sọc hơn và những sọc này thường có màu đậm hơn.

Giải thích về điều này, các nhà khoa học khẳng định rằng các vùng lông màu đen và trắng có tốc độ hấp thụ và tỏa nhiệt khác nhau, tạo ra sự đối lưu không khí tối ưu cho cơ thể ngựa vằn. Nói cách khác, những sọc này giống như một hệ thống điều hòa không khí tự nhiên giúp chúng giữ ổn định nhiệt độ cơ thể.

Gần đây, một nghiên cứu mới đã chỉ ra một công dụng khác của những sọc đen này. Cụ thể, chúng cũng có tác dụng ngăn chặn ruồi hút máu, một vấn đề khá nghiêm trọng đối với ngựa vằn.

Nghiên cứu do các nhà khoa học từ Đại học Bristol ở Anh thực hiện, cho thấy rằng ruồi huyết tương rất ít khi hạ cánh và tương tác với các bề mặt có sọc ngựa vằn.

Để chứng minh điều này, các nhà nghiên cứu đã thử nghiệm bằng cách đặt các chiếc chăn với những họa tiết khác nhau lên lưng ngựa và ghi lại hành vi của ruồi hút máu khi chúng tiếp cận.

Kết quả cho thấy ruồi thường có xu hướng tránh xa các bề mặt có sọc màu xen kẽ.

Những họa tiết khác nhau được thử nghiệm trên lưng ngựa. (Ảnh: Journal of Experimental Biology).

Giáo sư Tim Caro từ Đại học Bristol giải thích rằng ruồi thường bị thu hút bởi các bề mặt tối và rộng. Tuy nhiên, khi những mảng trắng xen kẽ xuất hiện, sự thu hút giảm hẳn.

Điều này được minh chứng bởi các thí nghiệm cho thấy, các sọc với độ tương phản cao càng làm giảm sự tương tác của ruồi.

Những phát hiện này cho thấy rằng, những loài động vật móng guốc nếu sở hữu ít gam màu tối hơn hoặc có sọc xen kẽ sẽ có lợi thế trong việc tránh xa sự tấn công của các loài côn trùng và ký sinh trùng.