Sự Nổ Từ Ngôi Sao Betelgeuse: Tìm Hiểu Hậu Quả và Dự Đoán Tương Lai

Cách đây chỉ hai năm, các chuyên gia từ NASA đã phát hiện hình ảnh của một ngôi sao đang bị che khuất, đánh dấu dấu hiệu của một sự kiện siêu tân tinh, có nghĩa là thời điểm một ngôi sao kết thúc vòng đời và nổ tung.

Betelgeuse, ngôi sao đỏ khổng lồ, hiện đang ở giai đoạn cuối cùng của sự sống. Kể từ năm 2019, các nhà thiên văn học đã vận dụng Kính Viễn vọng Không gian Hubble và nhiều đài quan sát khác để theo dõi tình hình và dự đoán khả năng chúng ta sẽ chứng kiến vụ nổ của ngôi sao này.

Bằng cách phân tích dữ liệu, nhóm nghiên cứu tại Trung tâm Vật lý Thiên văn Harvard và Smithsonian đã nhận định rằng chỉ một phần bề mặt của Betelgeuse bị nổ, giải phóng một lượng lớn vật chất vào không gian. Mặc dù vụ nổ siêu tân tinh có khả năng đã xảy ra trong quá khứ, nhưng chúng ta vẫn chưa quan sát được từ Trái Đất.

Trong năm 2019, sự kiện Betelgeuse bị che khuất đã được các nhà nghiên cứu gọi là “vụ phóng khối lượng bề mặt” (SME), tương tự như sự kiện Bão Mặt Trời, khi ngôi sao thải ra các vật chất vào vũ trụ, điều này có thể dẫn đến các hiện tượng cực quang và làm gián đoạn liên lạc vô tuyến trên Trái Đất.

Đặc biệt, vụ nổ trên bề mặt của Betelgeuse được ước tính lớn gấp khoảng 400 tỷ lần so với một sự kiện phun trào bình thường.

Hình ảnh ngôi sao Betelgeuse phát nổ một phần bề mặt, được chụp bởi Kính Viễn vọng Không gian Hubble. (Ảnh: NASA).

Bà Andrea Dupree, nhà thiên văn học tại Trung tâm Vật lý Thiên văn Harvard và Smithsonian, cho biết: “Chúng tôi chưa bao giờ nhìn thấy một vụ phóng vật chất lớn đến như thế trên bề mặt của một ngôi sao. Có điều gì đó đang diễn ra mà chúng tôi không hoàn toàn nắm được”.

Bà cũng nhấn mạnh rằng nhóm nghiên cứu đang theo dõi sự phát triển của các ngôi sao theo thời gian thực, qua việc sử dụng kính Hubble.

Trên thực tế, Betelgeuse đang trải qua giai đoạn cuối cùng của vòng đời ngôi sao, với đường kính của nó ước tính khoảng một tỷ dặm. Nếu đặt Betelgeuse vào vị trí của Mặt Trời, nó sẽ mở rộng ra ngoài cả quỹ đạo của hành tinh Mộc tinh.

Các ngôi sao siêu sáng như Betelgeuse có tuổi thọ tương đối ngắn, với các ngôi sao như Mặt Trời đang ở giai đoạn “trung niên” trong khoảng 5 tỷ năm tuổi, trong khi Betelgeuse chỉ có tuổi thọ khoảng 10 triệu năm. Do đó, các chuyên gia dự đoán rằng một vụ nổ siêu tân tinh có thể diễn ra trong vòng 100.000 năm tới.

Ảnh chụp sao Betelgeuse năm 2019 từ kính thiên văn Hubble. (Ảnh: NASA).

Betelgeuse từng là một trong mười ngôi sao sáng nhất trên bầu trời chúng ta. Vụ nổ trên bề mặt đã tạo ra một đám mây bụi bao quanh ngôi sao, làm giảm độ sáng vào năm 2019 mà mọi người đã chú ý. Trong nhiều tháng, các nhà khoa học đã nghi ngờ rằng sự mờ đi này có thể là dấu hiệu của một siêu tân tinh đang đến gần, đánh dấu một sự kiện lớn trong vũ trụ.

Bằng chứng cho vụ nổ khổng lồ đã được xác nhận, và nếu Betelgeuse nổ tung hoàn toàn, chúng ta có thể quan sát trực tiếp từ Trái đất, ngay cả ban ngày.

Vụ nổ sao gần đây nhất trong dải Ngân Hà mà con người quan sát được là của ngôi sao SN 1604, được ghi chép lại bởi nhà thiên văn học Johannes Kepler vào năm 1604, và ánh sáng từ sự kiện này có thể nhìn thấy trong khoảng ba tuần. SN 1604 cách Trái Đất khoảng 20.000 năm ánh sáng, trong khi khoảng cách từ Betelgeuse đến Trái Đất gần gấp mười lần.